Nieprawdziwe informacje to nie „błąd” w rozumieniu art. 128 ustawy Pzp
Art. 128 ust. 1 Pzp pozwala zamawiającemu wzywać wykonawcę do uzupełnienia lub poprawienia dokumentów, jeśli są one niekompletne, zawierają błędy lub nie zostały złożone. Orzecznictwo KIO jasno wskazuje, że przepis ten nie obejmuje sytuacji, gdy wykonawca podał nieprawdziwe informacje. Dokument z nieprawdziwymi danymi nie jest błędny ani niekompletny – jest świadomym oświadczeniem niezgodnym z rzeczywistością, mającym na celu wprowadzenie zamawiającego w błąd. Taki czyn nie może być naprawiany w trybie art. 128 Pzp.
W jednym z orzeczeń wskazano:
„Zamawiający, który przyłapał wykonawcę na oświadczeniu nieprawdy, nie powinien wzywać go do uzupełnienia podmiotowych środków dowodowych (…). Podanie informacji, które mijają się z rzeczywistością, nie stanowi błędu, lecz jest oświadczeniem nieprawdy z nastawieniem na wprowadzenie zamawiającego w błąd i uzyskanie zamówienia.”
Brak „drugiej szansy” dla nierzetelnych wykonawców
W sytuacji, gdy wykonawca wprowadził zamawiającego w błąd, nie ma podstaw do wzywania go do uzupełnienia dokumentów w trybie art. 128 Pzp.
„Nierzetelnego wykonawcę, który wprowadził zamawiającego w błąd, należy wyeliminować z postępowania. Wykonawca ‘złapany za rękę’ nie może dostać szansy podjęcia działań naprawczych, co byłoby sprzeczne z zasadami generalnymi p.z.p. – zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców (…). Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji nieakceptowalnej z perspektywy całego systemu zamówień publicznych, oznaczałaby ona wręcz przyzwolenie na podawanie przez wykonawców nieprawdziwych informacji”.
Art. 122 Pzp – brak możliwości zastąpienia podmiotu trzeciego po ujawnieniu nieprawdy
Art. 122 ust. 1 Pzp daje możliwość zastąpienia podmiotu trzeciego, który nie spełnia warunków udziału w postępowaniu. Nie stosuje się go jednak, jeśli wykonawca złożył nieprawdziwe informacje o tym podmiocie, a fakt ten został ujawniony.
„Odwołujący decydując się na skorzystanie z potencjału podmiotu trzeciego w zakresie spełnienie warunków udziału w postępowaniu winien dokładnie zweryfikować, czy podmiot ten rzeczywiście dysponuje deklarowanym doświadczeniem (..) W przedmiotowej sprawie Odwołujący zaniechał takiego badania. Dlatego też zasadnym było przypisanie mu przez Zamawiającego lekkomyślności i niedbalstwa. Odwołujący oparł się bardziej na wierze w informacje przekazane mu przez podmiot trzeci niż na ich należytej i krytycznej ocenie. Nie ma w tej sytuacji znaczenia, że intencją Odwołującego nie było wprowadzenie Zamawiającego w błąd czy też przekazanie mu nieprawdziwych informacji (..) Odwołujący nie zapobiegł temu skutkowi, mimo, że przy zachowaniu należytej staranności byłby w stanie to zrobić.
Odwołujący nie mógł zatem z powołaniem się na art. 122 Pzp zastąpić jednego podmiotu trzeciego innym – sytuacja taka byłaby dopuszczalna, gdyby to Odwołujący samodzielnie zorientował się, że przekazał Zamawiającemu nieprawdziwe informacje, co do doświadczenia spółki, zanim sam Zamawiający odkrył ten fakt. Niedopuszczalne jest bowiem zastąpienie informacji nieprawdziwych, wprowadzających w błąd informacjami prawdziwymi w sytuacji, gdy wykonawca zostanie „przyłapany” przez zamawiającego”.
Obowiązkiem wykonawcy jest dochowanie należytej staranności przy weryfikacji danych, zwłaszcza gdy opiera się na potencjale podmiotu trzeciego. Zaniedbanie tego obowiązku, nawet bez zamiaru wprowadzenia w błąd, może zostać zakwalifikowane jako lekkomyślność lub niedbalstwo, które skutkuje utratą prawa do skorzystania z art. 122 Pzp.
Konsekwencje praktyczne dla wykonawców
Z utrwalonej linii orzeczniczej wynika jednoznacznie, że:
- podanie nieprawdziwych informacji w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego nie może być „naprawione” w trybie art. 128 ust. 1 Pzp;
- wykonawca nie może zastąpić nieprawdziwych informacji nowymi, prawdziwymi, jeżeli fakt ten został ujawniony w toku postępowania;
- działanie takie, nawet jeśli wynikało z niedbalstwa lub zaufania do podmiotu trzeciego, podważa rzetelność wykonawcy i uzasadnia jego eliminację z postępowania;
Podsumowanie
Uczciwość w postępowaniu przetargowym ma charakter zero-jedynkowy. Wykonawca, który złożył nieprawdziwe informacje, nie może powoływać się ani na art. 128, ani na art. 122 ustawy Pzp, aby naprawić sytuację po ujawnieniu nieprawdy przez zamawiającego.
Mechanizmy uzupełniania dokumentów i zastępowania podmiotów trzecich mają służyć eliminowaniu nieścisłości, braków formalnych czy błędów, ale nie mogą być wykorzystywane do „sanowania” działań nierzetelnych. Druga szansa nie przysługuje wykonawcy, który wprowadził zamawiającego w błąd – nawet jeśli w późniejszym etapie mógłby przedstawić informacje prawdziwe.
radca prawny
───────────────────────────────────────────
Dziękujemy, że jesteś z nami.
Potrzebujesz wsparcia specjalistów z zakresu zamówień publicznych?
Skontaktuj się z nami poprzez formularz lub mailowo pod adresem kzp@kzp.net.pl
Chcesz rozwinąć kompetencje i zdobyć praktyczną wiedzę z zakresu prawa?
Zapraszamy na szkolenia prowadzone przez naszych radców prawnych! Pełną ofertę wraz z terminami znajdziesz na stronie Kancelarii: https://www.grupakzp.pl/pl/edukacja/
───────────────────────────────────────────
Niniejsze opracowanie nie może być wykorzystywane jako opinia prawna, w tym nie może służyć jako rekomendacja określonych działań, w szczególności w ramach działalności gospodarczej.
Aby otrzymywać powiadomienia o nowych artykułach, zapisz się do naszego Newslettera.
Zapraszamy również do obserwowania strony Kancelarii na Linkedin